Critane Gundono…

slamet-gundono

Slamet Gundono nalika pentas “L’Histoire du Soldat” ana RRI Semarang, 17 Agustus 2011. foto: Dhoni Zustiyantoro

Joseph, tentara Rusia sing liburan ana desane, lagi mainke biola ana pinggir kali. Dumadakan ana setan memba wong tuwa jaluk biola sing dimainke. Joseph ora gelem, nganti dheweke ditawani biola iku bakal diijoli buku. Pungkasane, Joseph gelem menehake biola amarga ngerti yen buku iku mau isine ramalan masa depan.

Pedhotan crita iku diparagakke Ki Slamet Gundono ana RRI Semarang, 17 Agustus 2011. Crita kanthi irah-irahan L’Histoire du Soldat, utawa Crita Pahlawan iku diiringi musik orkestra sing dimainke para wasis saka Prancis. Kolaborasi antarane Gundono sing mainke wayang gaweyan dhewe lan iringan sing bisa nyawiji, ndadekake para pamirsa ora bosen, apamaneh rumangsa asing karo crita saka Eropa iku.

Sadurunge, Gundono ora kalah kreatif lan inovatif nalika pentas ana Taman Budaya Raden Saleh (TBRS) Semarang, 17 Maret 2011. Nalika iku, dheweke dipercaya karo Teater Lingkar ngisi acara rutin wayangan Jumat Kliwon. Ora kepengin padha karo dhalang-dhalang liyane, dheweke nggawe kolaborasi karo maneka warna tontonan. Ora mung wayang kulit, nanging uga tari, teater, kelebu acara pertandingan bal-balan. Wektu iku pancen lagi rame pertandingan bal.

Kelir sing kanggo dhalang mung lumrah digunakake kanggo mainke wayang, karo Gundono disulap kaya dene layar tancep. Proyektor sing wis dihubungke karo tivi sing lagi nyiarake pertandingan bal, disorotake ana kono. Asile, pamirsa ora mung mirsani wayang kulit lakon “Tali Rasa Rasa Tali”, nanging sing seneng bal uga ora ketinggalan.

Duwe Pakem Dhewe

Pangarsa Teater Lingkar, Maston, nduweni pamanggih yen “kelakuane” Gundono sing kaya mangkono ora bisa diarani ngrusak pakem. Gundono, miturut Maston, nduweni pakeme dhewe, sanajan ora ana sing bener-bener anyar. “Yen diibaratke, entuk iwake nanging ora buthek banyune. Critane bisa dimangerteni, nanging ora ngrusak tatanan,” kandhane Maston.

Dheweke banjur menehi conto nalika pentas kolaborasi wayang suket lan wayang kulit ana Pondok Pesantren Salafiyah Az-Zuhri ing Ketileng, Semarang, malem 1 Syuro taun 2013. Crita sing dipentaske “Semar Sewu”. Crita iku, ngendikane Maston, jumbuh karo kahanan saiki: sansaya akeh wong rumangsa dadi Semar, seneng menehi wejangan nanging abot olehe nglakoni. Sanajan wis ngerti endi sing kleru, endi sing bener.

Ora mung pinter nyanggit utawa nggawe alur crita, Gundono, sajrone pentas, uga bisa nggawe tokoh-tokoh alternatif. Watak lan penokohan sing ora dinyana karo sing mirsani bisa digawe “sapenake dhewe”.  Mula saka iku, miturut Achiar M Permana sajrone Dialektika Mutamakkin ala Gundono, sing mirsani pentase priya klairan 5 Juni 1966 iku bisa wae menehi respon awujud celetukan, clemongan, lan dialog.

Gundono ora mung mandheg mainke wayang kulit lan wayang suket. Amarga saliyane iku, dheweke uga ngripta wayang air, wayang tanah, nganti wayang kondom. Wayang tanah, kaya ditulis Koran Tempo (7/1/2013), minangka laku protese nalika ngerti kahanan lemah ing Kalimantan rusak amarga penambangan. Yen wayang air digawe amarga kutha Solo sok sering dilewati banjir. Aja takon wujud wayang sing diparagakake. Gundono bisa nggunakake sandhal jepit, botol air mineral, nganti alat masak manci, dadi “wayang”.

Nanging, Gusti Kang Mahanyanggit Crita luwih kuwasa. Minggu, 5 Januari 2013 udakara jam 8.30, Gusti ngersakake Gundono dadi crita: kondur ing kasedan jati. Dheweke wis kesel crita, kepengin dicritani lan kepengin ngerti sejatine crita. Gundono wis kecathet dadi tukang crita. Ora liya, Gundono kedadeyan kang wis dadi crita…

Dhoni Zustiyantoro

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s